Atrakcje i zabytki Gdańska

background image

Brama ulicy Długiej

Złota Brama w Gdańsku (inaczej Brama ulicy Długiej, Brama Długouliczna) powstała w latach 1612 – 1614 w miejscu dawnej, gotyckiej bramy pochodzącej z XIV wieku. Twórcą projektu bramy był Abraham van den Blocke, zaś budowa przebiegała pod kierunkiem Jana Strakowskiego.

Złota Brama w Gdańsku

Złota Brama i Dwór Bractwa św. Jerzego (Autor: Aneta Lazurek, CC BY-SA 3.0)

Pod względem architektonicznym Złota Brama reprezentuje styl manieryzmu niderlandzkiego z charakterystycznie podkreślonym wyrafinowaniem, będącego ważnym elementem tego nurtu. Ten niewątpliwie istotny punkt na gdańskim Starym Mieście stanowi historyczną pamiątkę po najświetniejszych czasach w gdańskiej sztuce. Jest ona jednocześnie dowódem otwartości gdańskich artystów na zagraniczną sztukę (elementy niderlandzkie i włoskie).

Wygląd i detale

Fasada Złotej Bramy składa się z dwóch poziomów, ma dwa przejścia, posiada ona także cztery dużych rozmiarów okna. Wszystkie te elementy nadają jej niesamowitą oprawę gzymsowo - kolumnową a także niezwykle bogaty, plastyczny wystrój. Elementem godnym uwagi jest znajdująca się u zwieńczenia bramy kamienna balustrada. Po obydwu stronach fasady u szczytu zlokalizowano attyki, które stanowią podstawę dla ośmiu rzeźb - po cztery z każdej strony.

Posągi jakie mamy możliwość podziwiać obecnie stanowią rekonstrukcję wykonany w roku 1878, które z kolei były kopiami oryginalnych stworzonych w 1648 roku przez Piotra Ringeringa, które uległy zniszczeniu przez czynniki klimatyczne. Autorem projektu rzeźb był Jeremiasz Falck. Rzeźby znajdujące się po stronie zachodniej miały symbolizować dążenia mieszczan: Pokój (Pax), Wolność (Libertas), Szczęście (Fortuna) i Sława (Fame). Od strony wschodniej (rzeźby widoczne z ulicy Długiej) figury stanowiły alegorie cnot obywatelskich : Zgoda (Concordia), Sprawiedliwość (Iustitia), Pobożność (Pietas), Rozwaga (Prudentia).

Na ścianie frontowej bramy we fryzie umieszczony został cytat z Psalmu 122: Es mvsse wolgehen denen die/dich lieben es mvsse Friedel sein inwendig In deine maren vnd/glvck In deinen pala sten psa – co oznacza - „Niech zażywają pokoju ci którzy ciebie miłują. Niech pokój będzie w Twoich murach, a bezpieczeństwo w twych pałacach”. Natomiast na bramie po stronie ulicy Długiej znajduje się napis w j. łacińskim : Concordia res publicæ parvæ crescunt - discordia magnæ concidunt, co oznacza: „ Zgodą małe republiki rosną – niezgodą wielkie upadają”.

W latach 1803 – 1872 Złota Brama stanowiła siedzibę Szkoły Sztuk Pięknych zarządzanej między innymi przez Johana Schultza, który był słynnym gdańskim rytownikiem. W trakcie działań II wojny światowej zabytek poniósł poważne uszkodzenia. Jego odbudowa nastąpiła w roku 1957. W tym samym czasie brama łącznie z przyległym do niej Dworem św. Jerzego przekazana została dla potrzeb Stowarzyszenia Architektów Polskich.